Projectomschrijving 'Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in Nederlandse ziekenhuizen'
- Anja Evers en Hinke Kruizenga
Ondervoeding een probleem?
Het probleem van aan ziekte gerelateerde ondervoeding in ziekenhuizen is al jaren bekend. De prevalentie is hoog (25-40%) en slechts de helft van de ondervoede patiënten wordt als ondervoed herkend en hiervoor behandeld. Ook de gevolgen zijn in een veelheid van wetenschappelijk onderzoek beschreven. Ondervoeding kan leiden tot vertraagde wondgenezing, verhoogde postoperatieve morbiditeit, verlengde ligduur en zelfs vroegtijdig overlijden.
Geen verbetering
Uit de landelijke metingen (LPZ) van 2001, 2004 -2005 naar de prevalentie van ondervoeding blijkt dat dit cijfer ongeveer constant blijft en de mate van herkenning en behandeling ondanks de campagne 'Wie beter eet wordt sneller beter' niet verbetert. Dit was voor de multidisciplinaire stuurgroep 'Wie beter eet wordt Sneller Beter’ reden om het projectvoorstel 'Implementatie van vroege herkenning en behandeling in het ziekenhuis' in te dienen bij het ministerie van VWS. Dit projectvoorstel is gehonoreerd en de implementatie van vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in Nederlandse ziekenhuizen is opgenomen in het programma 'Sneller Beter' van het ministerie van VWS.
Screening op ondervoeding bij opname in het ziekenhuis
Het implementatieproject is 1 januari 2006 van start gegaan en zou in eerste instantie tot december 2008 gaan duren (dit is verlengd tot juli 2009). Er is gestart met 6 pilotziekenhuizen in 2006 en vervolgens hebben in 2007 28 ziekenhuizen deelgenomen aan het project. In 2008 deden 9 ziekenhuizen mee aan het basisprogramma en 8 ziekenhuizen aan het doorpakprogramma. In 2009 hebben ten slotte nog 6 ziekenhuizen deelgenomen aan het doorpakprogramma. In de deelnemende ziekenhuizen zullen ziekenhuisbreed alle patiënten bij opname gescreend worden door de verpleegkundige op (het risico op) ondervoeding. Deze screening houdt in dat de drie vragen van de SNAQ (Short Nutritional Assessment Questionnaire) door de verpleegkundige aan de patiënt worden gesteld, de score wordt opgeteld en het bijbehorende behandelplan in werking wordt gesteld. In sommige ziekenhuizen zal gebruik worden gemaakt van de MUST-screeningsmethode. Hierbij wordt door de verpleegkundige bij elke patiënt de Body Mass Index en het percentage gewichtsverlies uitgerekend. Deze methode is bewerkelijker dan de SNAQ methode en zal, gezien de extra belasting van de verpleging, maar in enkele ziekenhuizen haalbaar zijn.
Een uitgebreide projectomschrijving is na te lezen in het draaiboek.
Interne projectgroep
In ieder ziekenhuis zal een interne projectgroep de implementatie van de screening bij opname en het geprotocolleerde behandelplan aansturen en uitvoeren. De projectgroep bestaat uit vertegenwoordigers met invloed namens het management, de medische staf, de verpleegkundigen, de voedingsassistenten, de diëtisten en de facilitaire dienst. Deze interne projectgroepen krijgen begeleiding van de twee landelijke projectleiders van het project en kunnen gebruik maken van de documenten dit op deze site worden aangeboden.
Met dit implementatieproject en de borging via de prestatie-indicator ondervoeding in de basisset voor ziekenhuizen zijn we op weg naar een betere kwaliteit van zorg voor ondervoede patiënten in ziekenhuizen.
Samenvatting en resultaten
Na vier succesvolle jaren is het project in juli 2009 officieel afgerond. Meer dan de helft van de Nederlandse ziekenhuizen heeft tussen 2006 en 2009 deelgenomen, waarbij niet alleen aandacht was voor implementatie van screening en behandeling in ziekenhuizen, maar ook een pilot heeft plaatsgevonden op de polikliniek en op de kinderafdelingen.
Bekijk hier de samenvatting en resultaten van het project.